Kompost to najlepszy nawóz, jaki możesz dać swojemu ogrodowi — i jednocześnie sposób na zagospodarowanie odpadów organicznych z kuchni i ogrodu. Dobry kompost poprawia strukturę gleby, zwiększa jej zdolność do zatrzymywania wody i dostarcza roślinom składniki odżywcze w formie przyswajalnej.
Metoda warstwowa: podstawy
Sekret dobrego kompostu to właściwe proporcje materiałów bogatych w węgiel (tzw. brązowe) i azot (tzw. zielone). Optymalna proporcja to mniej więcej 3 części brązowych na 1 część zielonych.
Materiały brązowe (węgiel)
- Suche liście
- Słoma i siano
- Trociny i wióry drzewne (z drewna nieimpregnowanego)
- Karton i papier (rozdrobniony, bez farby)
- Gałęzie pocięte na małe kawałki
Materiały zielone (azot)
- Skoszona trawa (w cienkich warstwach — nie zlepia się)
- Resztki warzyw i owoców z kuchni
- Fusy z kawy i herbaty
- Świeże chwasty (bez nasion)
- Obierki ziemniaków, marchewki i innych warzyw
Jak przyspieszyć kompostowanie
Standardowy kompost jest gotowy po 6–12 miesiącach. Przy aktywnym zarządzaniu można skrócić ten czas do 3 miesięcy. Kluczowe czynniki to:
- Napowietrzanie — przekładaj kompost widłami co 2–3 tygodnie. Mikroorganizmy potrzebują tlenu do pracy
- Wilgotność — kompost powinien być wilgotny jak wyciśnięta gąbka. Zbyt suchy — nie rozkłada się. Zbyt mokry — gnije i śmierdzi
- Rozdrobnienie — mniejsze kawałki rozkładają się szybciej. Gałęzie warto rozdrobnić lub pociąć na odcinki 5–10 cm
- Aktywatory — garść ziemi ogrodowej lub dojrzałego kompostu dodana do nowej pryzmie przyspiesza start mikroorganizmów
Czego nie wrzucać do kompostownika
Niektóre materiały mogą zepsuć kompost, przyciągnąć szkodniki lub wprowadzić do gleby substancje szkodliwe.
- Mięso, ryby, nabiał — przyciągają szczury i wydzielają nieprzyjemny zapach
- Chore rośliny — patogeny mogą przeżyć proces kompostowania i zainfekować ogród
- Chwasty z nasionami — nasiona przeżywają i kiełkują po rozrzuceniu kompostu
- Drewno impregnowane — zawiera substancje chemiczne szkodliwe dla gleby
- Popiół z węgla — zawiera metale ciężkie (popiół z drewna jest dopuszczalny w małych ilościach)
- Cytrusy w dużych ilościach — zakwaszają kompost i mogą spowalniać rozkład
Jak rozpoznać gotowy kompost
Dojrzały kompost ma ciemnobrązową barwę, sypką strukturę i przyjemny, ziemisty zapach — podobny do zapachu lasu po deszczu. Nie powinno być w nim rozpoznawalnych kawałków materiałów wyjściowych (poza ewentualnymi gałązkami).
Gotowy kompost stosuje się wiosną, mieszając go z glebą przed sadzeniem, lub jesienią jako okrywę grządek. Wystarczy warstwa 3–5 cm, którą delikatnie miesza się z wierzchnią warstwą gleby.
Kompostowanie to jeden z elementów zdrowego ogrodu. Więcej o pielęgnacji gleby i nawożeniu przeczytasz w artykule Prace sezonowe w ogrodzie. O tym, jak kompost pomaga w walce ze szkodnikami — w artykule Szkodniki w ogrodzie.
Szczegółowe informacje o kompostowaniu znajdziesz również na stronie Instytutu Ochrony Roślin.